Brzeziny 619  17 22 33 214   mikolajbrzeziny@gmail.com

Św. Mikołaj, biskup i cudotwórca

Ważnym elementem związanym z parafią jest patron, którego imię przyjmuje dany kościół lokalny[1]. Dotyczy to również omawianej parafii Brzeziny. Konsekracja kościoła dokonała się najprawdopodobniej w 1501 roku. Patronem wybrano św. Mikołaja biskupa Myry, jednakże motywy tego nadania nie są znane. Można mniemać, iż ówcześni parafianie dobrze orientowali się w bogatym życiu świętego, co wpłynęło na podjęcie właśnie takiej decyzji.

Święty Mikołaj to jeden z najbardziej znanych i czczonych w Kościele świętych. Dopiero kult św. Antoniego Padewskiego przewyższył św. Mikołaja swoją popularnością. Wielkie zainteresowanie postacią świętego z Myry odzwierciedla mnogość form jego imienia: (Nikolas, Niklas, Klaus, Mikulasz, Miklos, Nichol)[2].

Najstarszym spośród zachowanych dzieł w kościele odnoszących się do patrona, jest drewniany posążek świętego o wysokości 140 cm, wykonany z drzewa lipowego, pierwotnie polichromowany z miejscowymi pozłoceniami. Ukazuje świętego w ceremonialnym stroju biskupim, którego zewnętrzną szatą jest ozdobny płaszcz. Figura prawdopodobnie stała na podwyższeniu, o czym świadczą drewniane kołki u podstawy i tym można tłumaczyć skierowaną lekko w dół głowę. Rzeźba z kościoła w Brzezinach wpisuje się swoim stylem do ciągu zabytków powstałych w obrębie dawnej diecezji krakowskiej[3].

Wizerunek świętego Mikołaja umieszczony był w głównym miejscu w kościele – w ołtarzu głównym lub bocznym, przy którym skupiał się kult świętego. Posąg kultowy podobnie jak ikona wynoszony był z kościoła w czasie uroczystej liturgii lub w okresie największego zagrożenia dla miasta czy regionu. Istnieje ustny przekaz, że był w parafii okres, w którym to miano odsunąć tego świętego jako głównego patrona. Prawdopodobnie miał się o to upomnieć sam św. Mikołaj, gdy w czasie jednej z Eucharystii spadł z miejsca gdzie był postawiony[4].

Kult świętego Mikołaja na terenie Małopolski rozrastał się z Czech, Moraw, Italii oraz Rusi dając impuls różnorakim formom sztuki i rozpowszechnianiu się wezwań kościołów oraz kaplic[5]. Przebadany już został przez historyków Kościoła problem kultu świętego w Polsce, zaś wyniki ich poszukiwań służą w badaniu ikonografii, która w obrębie dawnej diecezji krakowskiej pozostawiła liczne świadectwa artystyczne, wpisujące się do bogatej spuścizny hagiograficznej Europy[6].

W Polsce święty Mikołaj cieszył się i nadal się cieszy stosunkowo dużym kultem, co się m.in. wyraża w 367 dedykowanych mu aktualnie i czynnych kościołach i kaplicach, w tym 326 katolickich, 33 prawosławnych
i 10 greko-katolickich. Są to przeważnie kościoły średniowieczne, pochodzące z XII-XV wieku, choć nie brak mu i współcześnie poświęcanych[7].

Najczęściej święty Mikołaj przedstawiany jest jako biskup, ubrany w ceremonialne, uroczyste szaty wschodniego lub łacińskiego obrządku, w postawie stojącej. Atrybutami świętego są: anioł, chleb, troje dzieci w cebrzyku, kotwica i okręt (gdyż wybawił od katastrofy morskiej żeglarzy), księga, trzy złote kule (podarował je trzem pannom na wydaniu), tarcza z napisem: Któż jak Bóg[8].



[1] Kodeks Prawa Kanonicznego, Poznań 1984, kan. 1217-1218.
[2] H. Fros, F. Sowa, Twoje imię – przewodnik onomastyczno-hagiograficzny, Kraków 1975, s. 24.
[3] W. Tabasz, Brzeziny – 500 lat kościoła świętego Mikołaja…, s. 112.
[4] ArA, informacji udzielił mieszkaniec parafii Brzeziny; Zob. Aneks IV, fot. 7.
[5] B. Uspieński, Kult świętego Mikołaja na Rusi, Lublin 1985, s. 45.
[6] B. Kumor, Powstanie i rozwój sieci parafialnej, Prawo kanoniczne, Warszawa 1963, nr 1-4, s. 459.
[7] Por. R. Knapiński, Titulus ecclesia, Ikonografia wezwań współczesnych kościołów
w Polsce, Warszawa 1999, s. 451-462.
[8] Por. U. Janicka-Krzywda, Patron – atrybut – symbol, Poznań 1993, s. 72.

Korzystanie z niniejszej witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookies. Zmiany warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do plików cookies można dokonać w każdym czasie. Polityka Prywatności    Informacje o cookies

ROZUMIEM